Co to jest pieniądz? Jak się odbywa tworzenie pieniędzy?

Co to jest pieniądz? Jak się odbywa tworzenie pieniędzy?

Pieniądz

Czy twoją uwagę przyciągnął kiedyś temat tworzenia pieniędzy? Zwiększania ilości nośników waluty w obiegu? Czym jest kreacja pieniądza? Zdefiniować to można jako tworzenie nowego pieniądza na rynku. Pieniądz jest kreowany przez banki oraz skarb Państwa.

 

Czym jest Pieniądz?

Słowem pieniądz określamy towar uznawany przez ogół, społeczeństwo za środek wymiany. Wyraża on cenę oraz wartość innych towarów. Zastanawiając się nad tym, śmiesznie brzmi stwierdzenie „Ta owca kosztuje 623 marchewki”. Oczywiście tak mogłoby to wyglądać gdyby w obiegu gospodarczym nie istniała waluta. Krąży ona między osobami oraz międzynarodowo ułatwiając wymianę handlową. Mówiąc inaczej pieniądz, to materialny bądź niematerialny środek, który wyraża, przechowuje oraz przekazuje wartość innych produktów.

 

Kto wynalazł pieniądze?

Pierwotnie, coś takiego jak pieniądz nie istniało, wymiany międzyludzkie odbywały się barterowo, to znaczy towar za towar, przedmiot za przedmiot. Było to dość problematyczne gdyż nie można było określić dokładnej ceny przedmiotów a podczas wymian wartość przedmiotów była różna. Funkcję pierwszego pieniądza pełniły między innymi sól, skóry czy zboże. Podczas rozwoju gospodarczego miejsce produktów konsumpcyjnych zajęły metale. Gwarantowały one trwałość oraz wartość. Dlatego przyjęły funkcje pieniądza. Jednak problemem tego materiału była jego waga oraz rozmiar. Wymiany handlowe metali, które były dużych rozmiarów były uciążliwe, dlatego zaczęto tworzyć ich bardziej spłaszczone kawałki. Z biegiem czasu wybijano na nich podobiznę władców. Tak powstały pierwsze monety.

Takie tworzenie monet było kosztowne, oraz wciąż pozostawał problem wagi takich pieniędzy. Zaczęto więc swoje oszczędności deponować u złotników. Wystawiali oni kwity depozytowe, poświadczające o wartości złożonego depozytu. Ludzie zaczęli obracać tymi kwitami, w ten sposób powstał pieniądz papierowy a złotnicy nazwani zostali bankierami. Następnie pieniądz przyjął formę bezgotówkową, jako cyfrowy zapis na kontach bankowych. Pieniądz stał się umowną formą, której nie można dotknąć. Istnieje jeszcze forma pieniądza elektronicznego, który to jest zapisem na nośniku używanym do wykonywania transakcji, oraz oczywiście kryptowaluty. Powstały one, gdyż pieniądz papierowy podlega inflacji i nie jest dobrym środkiem przechowywania wartości. Bliżej przyjrzymy się kryptowalutom w kolejnych artykułach.

 

Kto kreuje pieniądz?

Stwierdzenie to wcale nie oznacza dodrukowywania banknotów w podejrzanych miejscach i wprowadzaniu fałszywek na rynek. Zjawisko kreacji jest bardziej realne niż większości społeczeństwa się to wydaje. Przez jednych określana jako największy przekręt w historii ludzkości, dla innych jest główną siłą napędową gospodarki. Proces ten wygląda podobnie niemalże w każdym kraju. Opisany przykład będzie na podstawie dolara, jako że jest walutą rezerwową. Każdy wydatek rządowy jest realizowany „z kieszeni” obywateli. Państwo nie ma swojego kapitału, którym mogłoby rozporządzać. Partia, która obiecuje najwięcej, będzie musiała pozyskać środki na realizację obietnic od obywateli. Ale, jak je pozyskać? Rząd mógłby zwiększyć podatki, niestety takie działanie wiązało by się z utratą poparcia. Obietnica była darmowa, realizacja natomiast nie. Inną metodą byłoby zmniejszenie finansowania dla pewnych grup, opcja mniej dotkliwa dla ogółu, natomiast wciąż dotkliwa i mogąca wywołać protesty. Najmniej świadomym sposobem finansowania przedsięwzięć państwowych dla przeciętnego obywatela, jest zwiększenie długu publicznego.

 

Kiedy Bank kreuje pieniądz?

 Jest to najczęściej wybierana opcja. Skarb państwa emituje obligację, czyli dług. Obietnicę spłaty określonej kwoty wraz z odsetkami po wyznaczonym czasie. Sama emisja obligacji nie jest jeszcze kreacją pieniądza. Aby do tego zjawiska doszło, wyemitowane obligacje, sprzedane za pośrednictwem systemu aukcyjnego, skupione zostają przez FED, czyli Amerykański Bank Centralny (pamiętajcie że mówimy o dolarze; w Polsce Narodowym bankiem centralnym jest NBP). Sprzedaż obligacji następuje w skutek operacji otwartego rynku, dlatego istnieje też możliwość, aby prywatny przedsiębiorca zakupił część wypuszczonych obligacji.

Wróćmy natomiast do opisywanego zjawiska. FED kupuje od banku komercyjnego obligacje, a w zamian wystawia czek bez pokrycia, gdyż nie ma on własnych środków. Gdy ten czek trafia do banku komercyjnego, po prostu staje się nowym pieniądzem w obiegu. To co teraz nazywamy pieniądzem powstało w procesie wymiany dwóch instytucji papierem bądź zapisami cyfrowymi. Rząd wydaje pieniądze między innymi na emerytury, zasiłki, czy armię. Koniec końców te pieniądze znowu znajdą się w banku. Tutaj zachodzi kolejny etap kreacji pieniądza za sprawą systemu rezerwy cząstkowej.

Z jednego dolara bank może za pomocą tego systemu wykreować jego wielokrotność. Poprzez pożyczanie pieniędzy. Proces ten zostanie przybliżony w kolejnych artykułach, ze względu na jego istotność. Na razie przyjmijmy, że z każdego zdeponowanego dolara powstaje 9 kolejnych od których bank pobiera odsetki. Prowadzi to do wzrostu inflacji, bo każdy kolejny pieniądz w obiegu osłabia wartość nabywczą już obecnych na rynku. Wiesz już dlaczego na początku zawarłem tezę, że każde działanie rządu zostanie sfinansowane przez obywateli? Poprzez takie działanie państwo pozbawia swoich wyborców siły nabywczej pieniądza. Na pewno zauważasz, że za tą samą kwotę jesteś w stanie kupić mniej dóbr niż kilka lat temu. Częściej niż chciwością przedsiębiorców jest to spowodowane subtelnym sposobem, w jaki rząd tworzy pieniądz.

 

Źródła:

https://www.youtube.com/watch?v=4CbJgUJbtiQ

https://www.obserwatorfinansowy.pl/tematyka/rynki-finansowe/bankowosc/pieniadz-kreuja-banki-komercyjne-a-nie-centralne/

https://mfiles.pl/pl/index.php/Kreowanie_pieni%C4%85dza

https://forsal.pl/finansopedia/inne/hasla/912498,kreacja-pieniadza.html

https://www.nbportal.pl/wiedza/prezentacje/nowe-prezentacje/historia-pieniadza

Grzegorz